Przepisy dotyczące przewożenia dzieci w samochodzie
Każdy rodzic, przewożąc dziecko w samochodzie, powinien zadbać o jego bezpieczeństwo. W tym celu warto zapoznać się ze wszystkimi przepisami i zasadami dotyczącymi przewożenia dzieci w samochodzie (art. 39 ust. 3 Kodeksu Drogowego).
Jeśli jedziesz z dzieckiem o wzroście poniżej 150 cm, musisz przewozić je w foteliku lub innym urządzeniu przytrzymującym.
Pamiętaj, że nie musisz wykupywać żadnego specjalnego OC na dzieci podróżujących samochodem. Przyda się jednak NNW dla pasażerów, czyli ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków. Obowiązkowo obejmujesz ubezpieczeniem OC pojazd, który posiadasz. Jeśli zastanawiasz się, jak zgłosić dzieci do ubezpieczenia pojazdu, to w ogóle nie musisz tego robić. Jednak przy kalkulowaniu składki na OC podajesz, że masz dzieci i będziesz z nimi podróżować.
Obowiązek stosowania fotelików samochodowych - dla kogo i kiedy?
Przepisy wskazują, że:
- Dzieci do 3. roku życia bezwzględnie muszą jeździć w foteliku.
- Zgodnie z art. 39 ust. 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w przepisach dotyczących przewożenia dzieci kluczowy jest wzrost, a nie wiek. Każdy młody pasażer mierzący mniej niż 150 cm ma obowiązek podróżować w dopasowanym foteliku lub innym urządzeniu podtrzymującym. Wspomniana ustawa przewiduje jednak wyjątkową sytuację: jeśli dziecko osiągnęło już minimum 135 cm wzrostu, a jego waga lub budowa ciała uniemożliwiają dobranie odpowiedniego fotelika (zgodnego z aktualnymi normami), może ono podróżować bez niego. W takim przypadku musi jednak bezwzględnie usiąść na tylnej kanapie i być prawidłowo przypięte standardowymi pasami bezpieczeństwa.
- W przypadku trójki dzieci, jeśli na tylnym siedzeniu nie mieści się trzeci fotelik, jedno dziecko w wieku co najmniej 3 lat może siedzieć na środku i być przypięte jedynie pasami bezpieczeństwa.
- Przepisy dopuszczają przewożenie dzieci w samochodzie na podstawce, jeśli ich waga przekracza 25 kg, ale wynosi nie więcej niż 36 kg.
Bez względu na wiek, pociechę najbezpieczniej przewozić na tylnej kanapie. Jazda dziecka na przednim siedzeniu powinna być ostatecznością. Jeżeli dziecko podróżuje na przednim siedzeniu w foteliku tyłem do kierunku jazdy, należy pamiętać o wyłączeniu poduszki powietrznej pasażera.
Wyjątki od obowiązku przewożenia dziecka w foteliku
Bezpieczny transport dzieci w aucie prywatnym musi odbywać się z wykorzystaniem dopasowanego do wagi i wzrostu dziecka fotelika. Są jednak wyjątki od tej reguły. Możesz przewozić dziecko bez urządzenia przytrzymującego czy właśnie fotelika samochodowego w przypadku:
- Dziecka, które ma co najmniej 135 cm wzrostu, gdy ze względu na masę nie jest możliwe zapewnienie mu odpowiedniego fotelika – musi być wówczas zapięte w pasy bezpieczeństwa i siedzieć na tylnym siedzeniu pojazdu.
- Jazdy taksówką, karetką, pojazdem policji, straży granicznej lub straży gminnej czy miejskiej.
- Dziecka, które ma zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do przewożenia w foteliku bezpieczeństwa lub innym urządzeniu przytrzymującym.
Przy przeciwwskazaniach medycznych do jazdy w foteliku, konieczne jest uzyskanie zaświadczenia potwierdzającego tę informację – przyda się np. w przypadku kontroli drogowej.
Mandaty i punkty karne za łamanie zasad przewożenia dzieci w samochodzie
Za przewożenie dziecka bez fotelika lub w foteliku w nieprawidłowy sposób może skończyć się nałożeniem na Ciebie jako kierowcę mandatu w wysokości 300 zł i 6 punktów karnych.
Najważniejsze informacje o bezpiecznym podróżowaniu z dziećmi samochodem
- Dziecko w podróży samochodem do osiągnięcia 150 cm niemal zawsze musi podróżować w odpowiednim foteliku lub z wykorzystaniem urządzenia podtrzymującego.
- Jeśli chodzi o wiek a wymagania fotelika, to nie ma on większego znaczenia – liczy się wzrost dziecka.
- Możesz przewozić dziecko na przednim siedzeniu, ale w foteliku.
- Jeśli dziecko ma jechać tyłem do kierunku jazdy na przednim siedzeniu, poduszka powietrzna pasażera musi być wyłączona.
- Mandat za brak fotelika czy nierespektowanie przepisów dotyczących fotelików wynosi 300 zł.
Rodzina podróżująca na wakacje została zatrzymana do kontroli drogowej, skupionej na bezpieczeństwie pasażerów. Funkcjonariusz stwierdził, że 3-letnie dziecko siedzi w foteliku o homologacji i-Size przeznaczonym dla znacznie wyższej kategorii wzrostu (np. 100–150 cm dla starszaków), co uniemożliwiało prawidłowe dopasowanie pasów i zagłówka. Dodatkowo, fotelik był nieprawidłowo zapięty w systemie Isofix. Konsekwencją było nałożenie mandatu karnego w wysokości 1000 zł oraz przypisanie kierowcy aż 15 punktów karnych. Rodzice musieli natychmiast przerwać podróż, aby zakupić odpowiednie dla wzrostu dziecka urządzenie przytrzymujące, co opóźniło ich wyjazd o kilka godzin i wiązało się z poważnymi kosztami.
Rodzaje fotelików samochodowych i ich dobór - do 150 cm wzrostu
Tylko wybór odpowiedniego fotelika dla dziecka jest w stanie zapewnić mu bezpieczeństwo. Czym powinniśmy się kierować? Jak już wyżej wspomnieliśmy, foteliki dzielimy ze względu na wagę dziecka. Wyróżniamy więc 5 grup, które umieściliśmy w tabeli:
Tabela - fotelik odpowiedni do wieku i wagi dziecka
| Kategoria fotelika | Zakres wzrostu dziecka | Sposób montażu i cechy |
|---|---|---|
| Dla niemowląt (dawne 0 i 0+) | od 40 do ok. 75/85 cm | Wyłącznie tyłem do kierunku jazdy (RWF). Popularne „nosidełka” z rączką. |
| Dla maluchów (dawna Grupa I) | od ok. 60 do 105 cm | Bardzo często foteliki obrotowe (360°). Przepisy i-Size nakazują przewożenie dziecka tyłem przynajmniej do 15. miesiąca życia. |
| Dla starszaków (dawne II i III) | od 100 do 150 cm | Foteliki montowane przodem, w których dziecko przypina się już bezpośrednio pasem samochodowym (który dzięki konstrukcji fotelika przebiega prawidłowo przez biodra i bark, a nie szyję). |
Foteliki dla niemowląt (wzrost od 40 do ok. 75/85 cm)
Są to popularne, wyjmowane nosidełka z rączką, przeznaczone dla najmłodszych dzieci. Konstrukcja ta wymusza montaż wyłącznie tyłem do kierunku jazdy (RWF), co w razie wypadku optymalnie zabezpiecza bardzo delikatny kręgosłup i głowę niemowlęcia. Modele te bardzo często wyposażone są w specjalne wkładki redukcyjne, poduszki lub wałeczki, które dopasowują przestrzeń fotelika do anatomii noworodka, zwiększając zarówno jego bezpieczeństwo, jak i komfort.
Foteliki dla maluchów (wzrost od ok. 60 do 105 cm)
Rozwiązania z tej kategorii montowane są najczęściej za pomocą stabilnego systemu Isofix (przed zakupem warto upewnić się, czy samochód posiada odpowiednie punkty kotwiczenia) lub rzadziej – samochodowych pasów bezpieczeństwa. Zgodnie z przepisami i-Size, dzieci w tej grupie muszą być przewożone tyłem do kierunku jazdy co najmniej do ukończenia 15. miesiąca życia. Nowoczesne foteliki z tego segmentu są często konstrukcjami obrotowymi (360°), posiadają zintegrowane wewnętrzne pasy 5-punktowe oraz zaawansowaną regulację zagłówka i oparcia, która rośnie wraz z dzieckiem.
Foteliki dla starszaków (wzrost od 100 do 150 cm)
Foteliki te mają klasyczną formę z wysokim oparciem, głębokim zagłówkiem i są znacznie bardziej wytrzymałe. W tej kategorii rezygnuje się już z wewnętrznych pasów fotelika – dziecko przypina się bezpośrednio 3-punktowym pasem samochodowym. Kluczowym zadaniem takiego fotelika jest odpowiednie pozycjonowanie pasa bezpieczeństwa, aby przebiegał on bezpiecznie przez środek barku oraz biodra, a nie przez szyję czy brzuch. Posiadają one wyprofilowane oparcia i regulację wysokości, zapewniając starszym dzieciom maksymalną ochronę aż do osiągnięcia limitu wzrostu.
Bezpieczny montaż fotelika samochodowego
Poza wyborem odpowiedniego fotelika samochodowego duże znaczenie ma również jego montaż. Najbezpieczniejszym miejscem, w którym możemy umieścić fotelik, jest środkowy fotel na tylnej kanapie.
W wielu autach, niestety, ze względu na ich konstrukcje nie ma możliwości zamontowania fotelika pośrodku – brakuje złącza Isofix bądź auto nie jest wyposażone w 3-punktowe pasy bezpieczeństwa.
W takiej sytuacji powinniśmy wybrać miejsce za siedzeniem pasażera, jeśli dziecko podróżuje samo z osobą kierującą. Gdy jednak w aucie poza pociechą i prowadzącym znajduje się jeszcze jedna osoba dorosła, wówczas dziecko może siedzieć za kierowcą.
Najlepiej byłoby, gdyby jedna z osób usiadła z tyłu razem z dzieckiem. W razie jakiegokolwiek problemu będzie mogła szybko zareagować. Jeśli chodzi o rodzaje montażu fotelika, wyróżniamy 3 podstawowe. A mianowicie montaż fotelika samochodowego:
- za pomocą standardowych pasów bezpieczeństwa,
- z systemem Isofix,
- za pomocą bazy.
Przewożenie dziecka na przednim siedzeniu
Możesz przewozić dziecko na przednim siedzeniu pojazdu, ale tyłem do kierunku jazdy, gdy samochód wyposażony jest w poduszkę powietrzną dla pasażera. By stało się to możliwe, musisz wyłączyć poduszkę.
Nie wolno Ci przewozić dzieci na przednim siedzeniu bez fotelika lub urządzenia do tego przystosowanego, jeżeli dziecko ma mniej niż 150 cm wzrostu.
Podstawka dla dziecka – w jakim wieku?
Podstawka dla dziecka do samochodu według przepisów może zastępować fotelik, ale przy większych pociechach. Nie ma jednoznacznych przepisów, które wskazywałyby granicę wagi czy wieku. Warto mieć na uwadze, że nie jest to bezpieczne rozwiązanie. Podstawka nie posiada ani zagłówka, ani podłokietników. Chroni tylko i wyłącznie brzuch dziecka. Jedynym plusem tego rozwiązanie jest fakt, że w ten sposób możemy uniknąć mandatu. Podstawka nie zapewni jednak bezpieczeństwa dziecku, a już z pewnością nie takiego, jakie oferuje fotelik.
Ponadto, siedzisko samochodowe dla dzieci bez prowadnicy uniemożliwia poprawne prowadzenie pasa w części barkowej. W dobrym foteliku to możliwe. Pas, który przechodzi przez szyję, nie zapewnia dziecku bezpieczeństwa, a jedynie uciska.
Najczęściej zadawane pytania o przewożenie dzieci w samochodzie
Dziecko może podróżować bez fotelika dopiero po osiągnięciu 150 cm wzrostu, niezależnie od wieku. Przy niższym wzroście, nawet po ukończeniu 12 lat, konieczne jest stosowanie urządzenia przytrzymującego dostosowanego do wagi i wzrostu dziecka, np. podstawki podwyższającej z oparciem. Wiek nie ma więc większego znaczenia dla obowiązku jeżdżenia w foteliku.
Najczęściej tak, 8-latek nadal musi korzystać z urządzenia przytrzymującego czy fotelika. Zgodnie z przepisami, kluczowy jest nie wiek, a wzrost dziecka. Dzieci poniżej 150 cm muszą podróżować w odpowiednim foteliku lub na podstawce podwyższającej. Większość 8-latków nie osiąga jeszcze tego wzrostu, dlatego wymagane jest stosowanie urządzenia dostosowanego do ich parametrów.
Dzieci starsze mogą korzystać z samej podstawki podwyższającej (bez oparcia) zazwyczaj wtedy, gdy wyrosły już z fotelików samochodowych, a nadal nie mają odpowiedniego wzrostu do jazdy bez żadnego urządzenia przytrzymującego. Zwykłe podstawki są przeznaczone dla młodych pasażerów o masie od około 15 kg do 36 kg, lub od około 4-5 do 12 lat, choć są to tylko orientacyjne granice wagi i wzrostu dziecka. Pamiętaj, że kupując nowe urządzenie, musi ono posiadać aktualną, restrykcyjną homologację zgodną z europejskim standardem i-Size (UN R129). Starsza norma ECE R44/04 została już całkowicie wycofana ze sprzedaży w sklepach.
Przepisy nie określają konkretnego wieku, od którego dziecko może jeździć już bez fotelika samochodem. Liczy się wzrost. Może ono podróżować bez fotelika dopiero po osiągnięciu 150 cm. Oznacza to, że nawet 12-letnie dziecko o niższym wzroście nadal wymaga urządzenia przytrzymującego. Decydującym czynnikiem jest właściwe dopasowanie pasów bezpieczeństwa do ciała.
Źródła:
https://obserwatoriumbrd.pl/wp-content/uploads/2024/08/Stosowanie-urzadzen-zabezpieczajacych-dzieci-w-Polsce-w-2020-roku.pdf
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970980602/U/D19970602Lj.pdf
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20210002484/O/D20212484.pdf
https://czarnkow.policja.gov.pl/wl2/ruch-drogowy/warto-wiedziec/6269,Nowy-taryfikator-punktow-karnych.html
