Kontrola drogowa – jakie uprawnienia ma policja, a jakie prawa kierujący pojazdem podczas zatrzymania?

Rutynowa kontrola drogowa – podstawa prawna

Przeprowadzanie kontroli drogowych jest jednym z obowiązków policjantów. Podstawą prawną dla zatrzymania do kontroli na drodze jest art. 1 ust. 2 Ustawy o Policji. który wynika z treści art. 1 ust 2. pkt 2. Ustawy o Policji. Wskazano w nim, że do zadań policjantów należy m.in. zapewnienie bezpieczeństwa publicznego w ruchu drogowym.

Drugim z aktów prawnych, o którym warto wspomnieć, jest ustawa z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Art. 129 określa, że do zadań policji należą w szczególności:

• czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu drogowego,
• kierowanie ruchem,
• przeprowadzanie kontroli drogowych.

To jasne i całkowicie zgodne z prawem, że policja może kontrolować i legitymować kierowców na drodze.

W przepisach znajdziesz też dokładne wytyczne, jak powinna przebiegać prawidłowo przeprowadzona rutynowa kontrola drogowa. Podstawą jest tym razem rozporządzenie z dnia 5 listopada 2019 roku w sprawie kontroli ruchu drogowego. Rozporządzenie wydał Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Kontrola drogowa – stresująca procedura dla kierującego pojazdem

Kiedy policja lub inny uprawniony podmiot zatrzyma Cię do kontroli na drodze, łatwiej będzie Ci ją przejść i opanować emocje, jeśli będziesz wiedzieć, jak się odbywa. Co ciekawe, takiej kontroli pojazdów dokonywać mogą zarówno funkcjonariusze w mundurze, jak i policjanci, którzy nie są umundurowani. Od tej kwestii zależy, jak wyglądać będzie jej przebieg.

Zatrzymanie przez policjanta nieumundurowanego

Policjant w cywilu ma prawo zatrzymać Cię do kontroli drogowej, ale jedynie wtedy, gdy poruszasz się na terenie zabudowanym. Jest przy tym zobowiązany do okazania legitymacji służbowej.

Przebieg kontroli drogowej

Cała procedura kontroli drogowej przebiega według ustalonych etapów:

• Zatrzymanie pojazdu – w tym celu policjant daje znaki ręką lub za pomocą tarczy. Zaś w warunkach ograniczonej widoczności – specjalną latarką ze światłem czerwonego koloru. Zatrzymanie pojazdu do kontroli, z nielicznymi wyjątkami, powinno nastąpić w miejscu, które nie stwarza zagrożenia dla ruchu drogowego. Na mocy znowelizowanych przepisów policjanci mogą przeprowadzać kontrole również w miejscach, gdzie postój pojazdu jest zabroniony, ale nie zagraża bezpieczeństwu. W takiej sytuacji kierowca powinien zaparkować swój samochód tuż za pojazdem policyjnym.
• Podanie kontrolowanemu po zatrzymaniu pojazdu stopnia służbowego, imienia i nazwiska oraz przyczyny zatrzymania. Na życzenie kierowcy policjant w mundurze powinien okazać legitymację służbową, natomiast funkcjonariusz nieumundurowany musi to zrobić, nawet bez wezwania. Najczęściej pozostajesz w samochodzie, ale w nielicznych, uzasadnionych przypadkach policjant może nakazać jego opuszczenie
• Przeprowadzenie kontroli drogowej – legitymowanie kierowcy, weryfikacja danych o pojeździe, ale i przeprowadzenie kontroli trzeźwości. Policja sprawdza stan techniczny pojazdu, ze szczególnym uwzględnieniem poprawności działania świateł, stanu opon czy szyb i lusterek. Standardowa kontrola trwa od kilku do kilkunastu minut. Policjant informuje o rezultatach – przy braku nieprawidłowości, możesz kontynuować jazdę. W przeciwnym wypadku może zostać wystawiony mandat.

Rutynowa kontrola policji – jak się zachować?

Podczas kontroli policji zachowaj spokój i zastosuj się do poleceń wydawanych przez funkcjonariuszy. Policjant w pierwszej kolejności sprawdzi, czy masz uprawnienia do prowadzenia pojazdu, a także, czy samochód ma ważną polisę OC w ramach kontroli drogowej. Jakie dokumenty musisz okazać?

Od 1 października 2018 r. kierowcy nie muszą mieć przy sobie dowodu rejestracyjnego ani pokwitowania świadczącego o zapłaceniu składki za ubezpieczenie OC. Tego rodzaju informacje funkcjonariusze sprawdzą w systemie informatycznym. Z kolei od 5 grudnia 2020 r. została wprowadzona nowa usługa w ramach aplikacji mObywatel. Dzięki niej można uzyskać dostęp do elektronicznego prawa jazdy, dlatego jego również nie musisz wozić ze sobą. Od 4 grudnia 2023 roku w aplikacji tej dostępny jest również elektroniczny dowód rejestracyjny.

W trakcie przeprowadzanej kontroli musisz:

• Zatrzymać się – jeśli tego nie zrobisz, grozić Ci będą poważne konsekwencje.
• Pozostać w pojeździe i trzymać ręce na kierownicy, a na polecenie funkcjonariusza wyłączyć silnik i włączyć światła awaryjne.
• Umożliwić policjantowi odczytanie wskaźnika licznika.
• Stosować się ściśle do wskazówek i poleceń funkcjonariuszy, zatrzymujących do kontroli.

Masz za to prawo dowiedzieć się, czemu policja Cię zatrzymała i poprosić o wylegitymowanie się funkcjonariuszy.

Prawa policjanta podczas kontroli - jakie uprawnienia ma funkcjonariusz w trakcie zatrzymania pojazdu

Podczas kontroli drogowej policjant ma prawo do:

• Legitymowania uczestnika ruchu drogowego i wydawania mu poleceń, który ten musi wykonać.
• Sprawdzenia dokumentów wymaganych w związku z kierowaniem pojazdem – obecnie wystarczy, że okażesz dowód osobisty – w formie elektronicznej lub fizycznej. Pozostałe dokumenty nie są wymagane, bo policja sprawdza je w systemie CEPiK.
• Sprawdzenia stanu trzeźwości kierującego.
• Sprawdzenia stanu technicznego pojazdu, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy lub nacisku osi pojazdu.
• Zatrzymania dokumentów – elektronicznie lub fizycznie.
• Odczytania w czasie kontroli licznika pojazdu.
• Uniemożliwić dalszą jazdę m.in. nietrzeźwemu kierowcy, kierowcy pod wpływem środków odurzających, czy nieposiadających prawa jazdy.

Wyjątek od tej reguły może stanowić kontrola drogowa przeprowadzana w związku z badaniem trzeźwości, gdzie procedura została skrócona do minimum. Jeśli funkcjonariusz ma uzasadnione podejrzenia, że kierujący popełnił przestępstwo, może również poprosić o otwarcie bagażnika i dokonać inspekcji wewnątrz pojazdu.

Niezatrzymanie się do kontroli drogowej – konsekwencje

Obowiązek poddania się kontroli drogowej został zagwarantowany prawnie. Zignorowanie sygnałów wydawanych przez policję czy uprawnione do tego służby jest przestępstwem i grozi za nie kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, jak wskazuje Kodeks karny (art. 178b). Dodatkowo może Ci zostać zabrane prawo jazdy na okres do 15 lat.

Konsekwencje karne i finansowe grożą także kierowcy za niewłaściwe zachowanie się, gdy przeprowadzana jest kontrola drogowa. Jeśli kierujący nie dostosuje się do poleceń funkcjonariusza, policjant ma prawo nałożyć mandat w wysokości 500 zł. Nawet 10 lat pozbawienia wolności grozi z kolei kierowcy, który podczas kontroli będzie zachowywał się agresywnie wobec policjanta.

Źródła:
https://nszzp.pl/przeglad-prasy/policyjne-mandaty-w-liczbach/
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19900300179/U/D19900179Lj.pdf
https://www.brd.org.pl/opracowanie/abc-kontroli-drogowej-stoj-policja-kontrola-drogowa/
https://nowe-miasto-lubawskie.policja.gov.pl/o13/aktualnosci/42441,Jak-sie-zachowac-podczas-kontroli-drogowej.html
https://zachodniopomorska.policja.gov.pl/sz/aktualnosci/ruch-drogowy/warto-wiedziec/60976,Warto-wiedziec-kontrola-drogowa.html
https://podlaska.policja.gov.pl/pod/policja-podlas/dzialania/ruch-drogowy/warto-wiedziec/27191,Zasady-postepowania-w-czasie-kontroli-drogowej.html