UNIQA ubezpieczenia online
Zaloguj

Ubezpieczenie OC

Już od 321 /rok!

Zniżka -15%
ubezpieczenie OC
Komunikacja
Zniżka -15%
Potrzebujesz taniego ubezpieczenia OC?
Oblicz składkę

Czas czytania:

Samochód bez prawa jazdy – jakie auta można prowadzić?

Żeby prowadzić w Polsce samochód osobowy, musisz posiadać do tego uprawnienia. Jeśli ich nie masz, to licz się z ryzykiem nałożenia kar. Czy nie istnieją wyjątki od tej reguły, na podstawie których można prowadzić samochód bez prawa jazdy? A może istnieją pojazdy, którymi można kierować bez uprawnień?

kobieta za kierownicą auta

Prawo jazdy - podstawowe uprawnienia do kierowania pojazdami

W celu prowadzenia w Polsce samochodu osobowego, motocykla czy ciężarówki musisz posiadać odpowiednie uprawnienia. Najpierw trzeba więc pójść na kurs na prawo jazdy, odbyć wymaganą liczbę godzin teorii i praktyki - jazd po mieście oraz na placu manewrowym, by ostatecznie przystąpić do egzaminu. Chcąc prowadzić auto, trzeba zaliczyć egzamin teoretyczny oraz jazdę w ruchu drogowym wraz z wykonaniem odpowiednich manewrów na placu. Jeśli wszystko się powiedzie, uzyskasz prawo jazdy pożądanej kategorii.

Brak tego dokumenty i kierowanie samochodem czy motocyklem wiąże się z ryzykiem nałożenia kar, jeśli policja sprawdzi Twoje dokumenty. Czy nie istnieją wyjątki od tej reguły, na podstawie których można prowadzić pojazd bez prawa jazdy? A może istnieją auta, którymi można kierować na przykład tylko na podstawie dowodu osobistego.

Co grozi w Polsce za prowadzenie auta bez prawa jazdy kategorii adekwatnej do rodzaju pojazdu?

Przede wszystkim musisz odróżnić prowadzenie auta bez prawa jazdy - bez dokumentu przy sobie - od jazdy bez jakichkolwiek uprawnień w tym zakresie. Oto co grozi za jazdę bez prawa jazdy, w zależności od konkretnego zdarzenia:

  • Prowadzenie samochodu bez prawa jazdy – obecnie nie ma już potrzeby wożenia ze sobą prawa jazdy kategorii B czy innych kategorii. Kierowca nie musi mieć dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnień kat. odpowiadającej typowi pojazdu, jakim jeździ. Od 5 grudnia 2020 roku wszystkie dokumenty, które związane są z samochodem można pozostawić w domu, podobnie jak dowód rejestracyjny. Co ciekawe, również dowód osobisty nie jest od kierowcy wymagany. Może on na żądanie policji pokazać elektroniczną wersję dokumentu przy użyciu aplikacji rządowej "mPrawo jazdy", ale nie jest ona obligatoryjna. Wcześniej prowadzenie auta bez prawa jazdy mogło zakończyć się nałożeniem mandatu w wysokości 50 zł. Dodatkowo art. 95 Kodeksu wykroczeń pozwalał na obciążenie kierowcy karą nawet 250 zł. Właściciele aut nie mają też obowiązku posiadania przy sobie polisy OC. Fakt ubezpieczenia OC samochodu można sprawdzić w Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym (UFG). Jeśli masz polisy nieobowiązkowe np. ubezpieczenie assistance, to także nie potrzebujesz mieć przy sobie potwierdzenia posiadania tej ochrony.

  • Prowadzenie samochodu bez uprawnień – zasadniczo nie można jeździć bez prawa jazdy, czyli bez zdania egzaminu państwowego na odpowiednią kategorię. W tym przypadku mandat do niedawna mógł wynieść od 300 do 500 zł. Jest to czyn, o którym mowa w aktualnym art. 94 Kodeksu wykroczeń - "Kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu prowadzi pojazd mechaniczny, nie mając do tego uprawnienia, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1500 złotych". W razie takiego wykroczenia orzeka się też zakaz prowadzenia pojazdów na minimum 6 miesięcy, a maksymalnie 3 lata. Od 1 stycznia 2022 roku każdą sprawą jazdy samochodem bez prawa jazdy musi zająć się sąd. Maksymalna zasądzona grzywna może wynieść aż 30 000 zł.

  • Prowadzenie samochodu czy motocykla mimo cofnięcia uprawnień – kierowca taki podlega karze ograniczenia lub pozbawienia wolności do lat 2. Sąd może też orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres 15 lat. Jeśli wyrok ten zostanie zignorowany przez kierowcę, to grozi mu od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Czy to oznacza, że prowadzenie auta bez prawa jazdy zawsze będzie się wiązać z karą? Niekoniecznie.

Samochód bez prawa jazdy w Polsce – czy to możliwe?

Kiedy myślisz o pojeździe, którym można jeździć bez posiadania uprawnień, w pierwszej kolejności do głowy przychodzi Ci z pewnością rower. Z art. 3 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że jeśli ukończyłeś 18 lat, to nie musisz mieć dokumentu potwierdzającego możliwość kierowania:

  • Rowerem – ustawa mówi nie tylko o rowerze napędzanym siłą mięśni, ale również takim, który jest wyposażony w pomocniczy napęd elektryczny o znamionowej mocy ciągłej nie większej niż 250 W. Taki rower nie wymaga od kierującego aż tak dużego wysiłku fizycznego jak w przypadku klasycznego jednośladu.

  • Wózkiem rowerowym – chodzi o wózek napędzany siłą mięśni, którego szerokość nie przekracza 90 cm i można go używać do przewozu osób lub rzeczy.

  • Pojazdem zaprzęgowym – poruszającym się na kołach lub płozach. Może on być napędzany siłą zwierzęcia pociągowego lub człowieka.

Czy to wszystkie pojazdy z tej kategorii? Warto zerknąć do art. 133.3 wspomnianej ustawy o kierujących pojazdami. Wynika z niego, że urodzeni przed 19 stycznia 1995 roku mogą jeździć także motorowerami. To pojazdy dwu‑ lub trójkołowe, które wyposażone są w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm3 lub w silnik elektryczny nie większy niż 4 kW. Konstrukcja sprzętu musi w takim przypadku ograniczać możliwość jazdy do maksymalnie 45 km/h.

Okazuje się zatem, że możesz prowadzić minisamochody bez prawa jazdy. Znajdziesz bez większych problemów auta spalinowe i elektryczne, trójkołowe, które wpisują się w definicję motoroweru czy mikrosamochodu (mikrocar). Oczywiście są to małe autka, w których zmieści się prowadzący i ewentualnie niewielki bagaż. Nie mają one wiele wspólnego z samochodami osobowymi.

Jeszcze jakiś czas temu w kategorii motorowerów mieściły się również czterokołowce lekkie. Obecnie jednak żeby je prowadzić, należy mieć specjalny dokument. Chodzi o urządzenie, którego masa własna nie przekracza 350 kg, a prędkość jest ograniczona do 45 km/h. Natomiast inne cechy ma czterokołowiec. Zgodnie z ustawą to pojazd samochodowy służący do przewozu ładunków lub osób, ale z wykluczeniem samochodów osobowych, ciężarowych oraz motocykli, których masa własna jest mniejsza niż 400 kg w przypadku transportu osób oraz 550 kg w przypadku przewozu rzeczy.

Takim mikrosamochodem może jeździć nawet 14-latek, o ile zapisze się na kurs obejmujący łącznie 40 godzin nauki: 10 godzin praktyki i 30 teorii i zdobędzie prawo jazdy kategorii AM. Natomiast czterokołowca może prowadzić osoba, która ukończyła 16 lat i zdała egzamin na kategorię B1 po odbyciu 30 godzin teorii oraz 30 godzin praktyki.   

Rozróżnienie czterokołowca zwykłego i lekkiego może być kłopotliwe. Dlatego warto sprawdzić homologacje unijne. Jeśli widnieje w nich symbol L7e, to masz do czynienia z czterokołowcem, zaś L6e oznacza lekki mirocar, który dobrze sprawdzi się przy jeździe w miejskim ruchu drogowym. Jego niewielkie gabaryty powodują, że bez trudu znajdziesz nim dogodne miejsce parkingowe, ale na dłuższych trasach może być niekomfortowy.  

Popularnymi modelami tego rodzaju minisamochodów dostępnymi na polskim rynku są: Aixam, Microcar czy Bellier, a także Ligier, Caslini czy Piaggio.

Czterokołowiec - samochód bez prawa jazdy także musi mieć ubezpieczenie OC

Właściciele takich maszyn, podobnie jak posiadacze samochodów czy motocykli, muszą je ubezpieczyć w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC (odpowiedzialności cywilnej). Ubezpieczenie zawierane jest na 12 miesięcy i chroni przed ponoszeniem z własnej kieszeni ryzyka finansowego powstałych szkód osobowych i majątkowych w ruchu drogowym.

Brak ubezpieczenia OC

dla miniauta spowoduje, że jego właściciel będzie narażony na nałożenie kary. Podobnie jak w przypadku pełnowymiarowego samochodu, może być zobowiązany uiścić opłatę w wysokości:
  • 200 zł - przerwa w ubezpieczeniu trwająca do 3 dni,

  • 500 zł - przerwa w ubezpieczeniu trwająca od 4 do 14 dni,

  • 1000 zł - przerwa w ubezpieczeniu trwająca powyżej 14 dni.

Przy wykupywaniu OC dla czterokołowca lekkiego obowiązują zniżki, które kierowca gromadzi także przy ubezpieczaniu swojego samochodu.

Samochód bez prawa jazdy – czy to dobry pomysł?

Mimo tego, że przepisy obecnie dają możliwość jazdy niektórymi pojazdami bez posiadania specjalnych uprawnień, to warto się kilka razy zastanowić, zanim zaczniesz korzystać z takich sprzętów, a tym bardziej pozwolisz kierować nimi dzieciom. Najlepiej, żeby nie użytkowała ich osoba, która nie ma jeszcze żadnego prawa jazdy. Nawet trójkołowiec może być niebezpieczny, jeśli dana osoba będzie prowadzić niewłaściwie. Pamiętaj, że są to miniauta, które w razie zderzenia z samochodem czy obiektem mogą nie zapewnić wystarczającej ochrony prowadzącemu.

Zniżka -15%
Potrzebujesz taniego ubezpieczenia OC?
Oblicz składkę
Hanna Klimek - autor artykułu to Specjalista ds. Digital w Departamencie Sprzedaży Zdalnej w UNIQA S.A.
Hanna Klimek
Specjalista ds. Digital w Departamencie Sprzedaży Zdalnej UNIQA TU S.A.

Ukończyła Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, ale w życiu zawodowym  zajęła się ubezpieczeniami. Od ponad 12 lat jej praca wiąże się z rożnymi aspektami ubezpieczeń. Zaczynała swoją karierę ubezpieczeniową w Dziale Obsługi Klienta Call Center jako Doradca do spraw ubezpieczeń komunikacyjnych, a od 8 lat jest częścią zespołu E-Commerce w dziale Digital. Aktualnie odpowiada za redakcje, recenzję i publikację treści na stronie internetowej uniqa.pl ale jednocześnie prowadzi projekty z zakresu analityki, cyfryzacji oraz doświadczenia Klienta od strony biznesowej.  

Udostępnij poradę

Te porady mogą Cię zainteresować
kobieta wyciąga rękę do uścisku dłoni

Terminu polisa często używany jest zamiennie z pojęciem ubezpieczenie, ale jest to błąd. Określenia te, chociaż dotyczą tych samych kwestii, oznaczają coś innego. Co to jest polisa ubezpieczeniowa? Do czego uprawnia jej posiadacza?

 

ruch uliczny

Żeby móc prowadzić pojazdy danego rodzaju, trzeba najpierw zdobyć do tego uprawnienia. Kiedy już je posiadasz, możesz legalnie jeździć np. samochodem osobowym. Niektórzy decydują się jednak na prowadzenie pojazdów mimo tego, że nie mają uprawnień. Co grozi za jazdę bez prawa jazdy?

SUPER OFERTA
15% zniżki

OC już od 321 zł/rok!

Ubezpieczenie
samochodu

Zgłoś sprawę
online
Odnów polisę