Badania profilaktyczne – jakie, co jaki czas należy wykonywać?

Dobra dieta, dużo ruchu, zrównoważony tryb życia i profilaktyka – to najlepsza recepta na zdrowe, długie życie. Zobacz, jakie badania profilaktyczne warto wykonywać regularnie i dlaczego pakiet ten powinien zmieniać się wraz z wiekiem.

Jaką rolę odgrywają badania profilaktyczne?

Wiele chorób można rozpoznać na bardzo wczesnym etapie poprzez podstawowe badania laboratoryjne – nawet jeszcze zanim rozwiną się na tyle, by dawać przykre, łatwo identyfikowalne objawy. Badania te umożliwiają wykrycie nawet drobnych zaburzeń równowagi biochemicznej w organizmie, spowodowanych niedoborami ważnych pierwiastków lub witamin, infekcjami, zakażeniami, rozwijającym się stanem chorobowym itp.

W zależności od wieku, płci, stylu życia oraz zachorowań w rodzinie, jesteśmy mniej lub bardziej podatni na rozmaite ryzyka zdrowotne. Zobacz, jakie badania warto przeprowadzać regularnie oraz jak Twój pakiet badań podstawowych powinien ewoluować z wiekiem i zmieniającym się stanem zdrowia.

Podstawowymi badaniami, które warto wykonywać regularnie przez całe życie są morfologia krwi z OB, ogólne badanie moczu, badanie poziomu cukru we krwi, elektrolitów (sód, potas), podstawowych pierwiastków (magnezu, wapnia, fosforu, żelaza), lipidogramu (czyli zawartości tłuszczów we krwi), a także badanie ciśnienia i kontrola wagi.

Między 20. a 30. rokiem życia, przy dobrym samopoczuciu, warto je powtarzać kontrolnie co 2-3 lata. Później lepiej robić raz w roku. Na czym polegają i o czym informują nas te badania?

Morfologia krwi

Morfologia krwi to badanie stanu i zawartości poszczególnych jej elementów, m.in. erytrocytów, poziomu hemoglobiny, leukocytów, limfocytów, monocytów oraz płytek krwi. Zawyżone lub zaniżone poziomy mogą sugerować wiele stanów przedchorobowych i chorobowych – odwodnienia, wszelkich chorób zakaźnych, infekcji i stanów zapalnych, niedoborów podstawowych pierwiastków (np. żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego), anemii, czerwienicy, białaczki, mononukleozy, nowotworów, zakażenia wirusem HIV i wielu innych. Dzięki temu badaniu można wykryć choroby na bardzo wczesnym etapie, a dzięki temu mieć większe szanse na ich lżejszy przebieg i wyleczenie.

OB

OB to badanie tempa opadania czerwonych krwinek. Podwyższone może świadczyć o stanach zapalnych (infekcyjnych i nieinfekcyjnych), chorobach krwi, chorobach autoimmunologicznych, nowotworach, niedoczynności lub nadczynności tarczycy, podwyższonym poziomie cholesterolu, a nawet zawale serca czy urazach. Obniżone OB o niewydolności krążenia, chorobach alergicznych czy żółtaczce. Wynik tego badania to dla lekarza bardzo ważne źródło informacji.

Badanie moczu

Ogólne badanie moczu może dostarczyć bardzo wielu cennych informacji na temat naszego zdrowia – nie tylko układu moczowego, ale i innych organów. W zależności od barwy, przejrzystości, ciężaru oraz pH można wnioskować o poziomie nawodnienia organizmu, ewentualnych stanach zapalnych i infekcjach, niewydolności nerek, nowotworach pęcherza, błędach dietetycznych, dnie moczanowej itp. Proste i tanie, a informacyjnie bezcenne.

Badanie poziomu cukru

Badanie poziomu cukru jest także bardzo istotne, bo ze względu na wysokie spożycie węglowodanów we współczesnej diecie, bardzo często dopadają nas zaburzenia metaboliczne. I nie chodzi tylko o cukrzycę – stale podwyższony poziom cukru we krwi może prowadzić do bardzo poważnych chorób układu krążenia – miażdżycy, chorób wieńcowych, a także nowotworów.

Pomiar elektrolitów, podstawowych pierwiastków i witamin

Pomiar elektrolitów, podstawowych pierwiastków i witamin jest bardzo przydatny, bo bardzo często takie objawy jak ogólne zmęczenie, problemy z koncentracją, nastrojem, brakiem energii związane są z niedoborami. Masowo produkowana i wysoko przetworzona żywność jest dość uboga w składniki odżywcze, a długotrwałe niedobory powodują rozwój poważnych chorób. Dlatego warto im przeciwdziałać, świadomie się odżywiając.

Ochrona przed chorobami cywilizacyjnymi

Środowisko, w którym żyje każdy z nas ma ogromne znaczenie i wpływ na nasze zdrowie. Zanieczyszczenie powietrza spalinami i gazami cieplarnianymi, elektrosmog, chemia wszechobecna w naszym życiu, spożywanie alkoholu, używanie nikotyny i innych podobnych substancji, siedzący tryb życia, praca przy komputerze znacząco zwiększają ryzyko chorób cywilizacyjnych, m.in. nowotworów, chorób układu krążenia, chorób płuc, zaburzeń hormonalnych itd.

Po 30-stce, w zależności od historii rodzinnej i indywidualnych predyspozycji, do badań podstawowych warto zatem dodać regularne prześwietlenia płuc, badania hormonalne, dermatoskopię czyli badanie znamion, regularne badanie wzroku i dna oka (ze względu na godziny spędzane przy komputerze, aby chronić się przed jaskrą, czy nowotworami). Nie wolno zapominać też o higienie jamy ustnej i kontroli stomatologicznej – zły stan zębów może prowadzić do zakażeń krwi, a nawet chorób serca.

Oprócz tego, profilaktyka powinna dotyczyć chorób specyficznych dla kobiet i specyficznych dla mężczyzn. Już od 20-go roku życia zarówno kobiety, jak i mężczyźni powinni zadbać o regularne kontrolowanie stanu organów rozrodczych regularnie poddając się: kobiety cytologii, USG dopochwowe i piersi, a także w późniejszym wieku lub w przypadku rodzinnego obciążenia mammografii; mężczyźni: badaniom urologicznym.

Interpretacji wyników każdorazowo powinien dokonać doświadczony lekarz, biorąc pod uwagę wiek, ogólny stan zdrowia i styl życia pacjenta. Samodzielna interpretacja wyników badań może doprowadzić do nieprawidłowego odczytu. Dostęp do badań profilaktycznych jest znacznie prostszy jeśli masz prywatne ubezpieczenie zdrowotne.

Badania przede wszystkim

Regularne wykonywanie badań profilaktycznych pomaga nie tylko sprawdzić stan zdrowia, ale przede wszystkim na wczesnym etapie wykryć niepokojące objawy, które mogą w efekcie doprowadzić do infekcji czy poważniejszych schorzeń. Badania profilaktyczne można wykonywać zarówno w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, jak i prywatnej opieki medycznej – w tym drugim przypadku okres oczekiwania na poszczególne wizyty na pewno będzie o wiele krótszy.

Każdy z nas powinien zapoznać się z kalendarzem badań profilaktycznych i regularnie kontrolować stan swojego zdrowia. Niektóre z nich wystarczy wykonywać co 3-4 lata, inne natomiast co roku. Warto jednak zadbać o swoje zdrowie i poświęcić czas na badania. Większość z nich wykonywana jest sprawnie, bezboleśnie i bardzo szybko, jak chociażby USG czy morfologia krwi.

Zobacz dokładny kalendarz badań profilaktycznych:

 

WIEK

KALENDARZ BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH

 

20

WSZYSCY

  • Morfologia krwi z OB, pomiar ciśnienia krwi, poziom cukru, ogólne badanie moczu, kontrola wagi – co 2-3 lata
  • Pomiar elektrolitów oraz podstawowych pierwiastków (potas, sód, magnez, fosfor, wapń) – raz na 3 lata (chyba że odczuwasz przewlekłe zmęczenie, skarżysz się na brak energii, obniżone samopoczucie, problemy z koncentracją)
  • Lipidogram, czyli zawartość tłuszczów we krwi (cholesterol HDL, LDL oraz trójglicerydy) – raz na 5 lat
  • USG jamy brzusznej – co 3-5 lat
  • RTG klatki piersiowej – raz na 5 lat, przede wszystkim dla palaczy
  • Kontrola stomatologiczna – raz na pół roku

KOBIETA

MĘŻCZYZNA

  • Badanie ginekologiczne, cytologia i badania palpacyjne piersi – raz do roku, najlepiej u tego samego i zaufanego lekarza.
  • USG dopochwowe – co 2-3 lata.
  • Samobadanie piersi – raz w miesiącu między 6 a 9 dniem cyklu; w przypadku obciążenia rodzinnego chorobami nowotworowymi – co roku USG piersi lub zgodnie z zaleceniem lekarza mammografia.
  • samobadanie jąder – raz na pół roku.
  • badanie jąder przez lekarza (pod kątem raka jądra) – co 3 lata.
  • badanie proktologiczne – w przypadku mężczyzn będących w grupie ryzyka chorób prostaty lub nowotworów jelita grubego.

 

 

30

WSZYSCY

  • To samo co w wieku lat 20, z tym że morfologia krwi z OB, pomiar ciśnienia krwi, poziom cukru, ogólne badanie moczu, kontrola wagi – raz do roku, a w przypadku chorób krążenia w rodzinie lipidogram co roku, dla pozostałych raz na 2 lata.
  • Badanie okulistyczne (badanie dna oka, pomiar ciśnienia śródgałkowego) – raz na pięć lat. W przypadku wady wzroku zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • Dermatoskopia, czyli kontrola dermatologiczna znamion – raz na 2 lata.

KOBIETA

MĘŻCZYZNA

Dokładne badanie ginekologiczne obejmujące cytologię, USG dopochwowe oraz badanie palpacyjne piersi przez lekarza należy wykonywać raz w roku. Ponadto raz w roku warto robić USG piersi (oprócz regularnego samobadania).

To samo co w wieku lat 20, z tym że samobadanie jąder warto wykonywać nawet raz w miesiącu.

 

40

WSZYSCY

  • To samo co w wieku 30 lat, tylko zwiększamy częstotliwość lipidogramu na raz na dwa lata (chyba, że  osoba jest obarczona rodzinnie ryzykiem miażdżycy i chorób krążenia, ma nadwagę lub pali papierosy, to lipidogram trzeba robić co roku).
  • Kontrola wzroku u okulisty i badanie dna oka oraz ciśnienia śródgałkowego – raz na dwa lata.
  • EKG czyli elektrokardiogram – raz na trzy lata
  • Gastroskopia – raz na 5 lat.
  • RTG płuc – palacze raz w roku, pozostali raz na 5 lat.
  • Test na obecność krwi utajonej w kale (profilaktyka nowotworów jelita grubego) – raz do roku.
  • Badanie densytometryczne (gęstości kości) – raz w ciągu dziesięciolecia.

KOBIETA

MĘŻCZYZNA

To samo co w wieku lat 30 plus raz do roku badanie poziomu hormonów tarczycy oraz ewentualnie co dwa lata mammografia.

  • Kontrola prostaty za pomocą badania proktologicznego – raz do roku.
  • Prześwietlenie płuc – co 2 lata (palacze według wskazań lekarza).
  • Samobadanie jąder – raz w miesiącu.

 

50+

WSZYSCY

  • To samo co w wieku 40 lat, z tym że wszyscy lipidogram co roku.
  • USG jamy brzusznej – raz do roku.
  • Kolonoskopia – co najmniej raz na 5 lat.
  • RTG płuc – palacze raz w roku, pozostali raz na 5 lat.
  • EKG czyli elektrokardiogram – raz do roku.
  • Badanie okulistyczne (badanie dna oka, pomiar ciśnienia śródgałkowego) – raz w roku.

KOBIETA

MĘŻCZYZNA

  • Badanie ginekologiczne i cytologia oraz USG narządów rodnych – raz do roku.
  • Mammografia – raz na dwa lata.
  • Samobadanie piersi – co miesiąc.
  • Oznaczenie poziomu hormonów płciowych we krwi – raz na kilka lat.
  • Badanie poziomu hormonów tarczycy – co roku.
  • Badanie urologiczne raz w roku wraz z badaniem prostaty per rectum.
  • oznaczenie antygenu PSA – raz w roku.
  • Badanie jąder przez lekarza – raz na 3 lata.
  • Samobadanie jąder – raz w miesiącu.

 

Zniżka -15%
Potrzebujesz taniego ubezpieczenia OC?
Oblicz składkę